Menu

© 2012 BlogName - All rights reserved.

Firstyme WordPress Theme.
Designed by Charlie Asemota.

cupped hands..

23 maart 2019 - Author: admin

Theologe Martha Postlethwaite schreef dit prachtige gedicht. Het deed me denken aan wat ik ook zo’n mooie beschrijving van (het) leven vond, namelijk dat het leven is als een donsveertje. Hoe harder je achter het veertje aanholt, hoe meer tumult je maakt en des te harder zal het veertje zich van je af bewegen. Maar als je het veertje wil pakken, moet je geduldig maar met veel concentratie je handen ophouden. Je gaat richting veertje, ontspannen en vanuit vertrouwen. Je steekt rustig je hand uit en het veertje nestelt zich in je handpalm..

Comments are closed - Categories: Geen categorie

In herinnering…

2 maart 2019 - Author: admin

Geertje Lobs  28.10.1920 – 17.02.2019

Lieve oma, Ik herinner me dat jij….

Limonade in dat Chinese theeservies deed en tumtummetjes in een schaaltje en dat ik dan met de poppen in de eetkamer speelde en jij vanaf de eetkamertafel toekeek hoe Rommy en ik vader en moeder speelden. Jullie hadden voor mij van een wasmand een poppenwieg gemaakt en kleertjes gebreid en genaaid. Het allermooiste vond ik de poppenketting met glinsterende kralen.. en dat de pop witte laarsjes had.

Ik herinner me dat jij….

Nog lang haar had. Je droeg het opgestoken achter op je hoofd. Iedere ochtend pakte je de prullenmand, zette die op de eettafel en zette daar een spiegel tegen aan. Je pakte het mintgroene bakje met haarspelden, de haarlak en de borstel. Die stonden in de gang boven de kelderdeur. En dan deed je je haar. En spoot je na afloop een wolk haarlak er over heen. Elnett, in de gouden bus. Naast de kapspullen in de gang stond ook een bakje met flesjes nagellak. Parelmour roze of rode. Ik mocht dan jouw nagels doen.

Ik herinner me dat jij…

Naast me lag in het grote bed. Als we bij jullie waren in Roordahuizum, mocht ik bij jou in bed. Het raam altijd op een kiertje. Op het bedhoofd stonden poppen in klederdracht. En een geborduurde ronde doos met daarin een verzameling kettingen en armbanden. De lakens waren stijf gestreken en met moeite wurmde ik mij daaronder…ik ruik nog de geur van jouw wasmiddel. Ik werd meestal wakker als jij er later op de avond bij kwam liggen. Dan knipte jij namelijk het bedlampje aan om nog even te lezen. En als je dan hoorde dat ik wakker was dan legde je het boek weg en dan deed je beide benen met een zwier in de lucht. Dan liet je mij zien hoe lenig je nog was. Jij kon dan heerlijk vertellen over jouw opoe in Brielle en over hoe gelukkig je daar was. Meestal kwam er dan ook nog een kat op bed liggen. Dan werd het een gesprek met zn drieën. Want de katten waren voor jou altijd volwaardige gesprekspartners. Als ik niet kon slapen vroeg ik je om nog een keer het verhaal te vertellen van dwergepaartje piggelmee. Ik weet ook nog dat ik in de nacht weleens wakker werd van jouw gesnurk of in de ochtend van het geluid van spreeuwen in de dakgoot. En dat als ik dan wakker lag in de nacht, ik altijd precies wist hoe laat het was omdat je eerst de klok in de woonkamer hoorde slaan en daarna de kerkklok in het dorp.

Ik herinner me dat jij…

Zo heerlijk kon koken! Dat je altijd de aardappels na het afgieten nog even kort liet droogkoken op het vuur. Dat je het vlees zachtjes liet garen op het petroleumstelletje. Dat je snijbonen sneed in een snijbonenmolen en daar dan altijd een komkommersalade bij maakte met azijn, peper en zout. De snijbonenmolen, de koffiemolen, het petroleumstel, de potten met Engelse drop en griotten op de kast, de twee kookwekkers die heel hip in de keukenkast waren verwerkt en een heel schel geluid maakte als ze afgingen. De groene afwasteil waarin jij altijd met kokendheet water de afwas deed. Ik herinner het mij allemaal nog zo goed.

Ik herinner me dat jij…

Ontbeet met langetjes van Verkade en deze doopte in een glas pikzwarte thee met twee klontjes suiker. Wij mochten ontbijten met beschuit met roomboter en witte basterdsuiker. Dan om 10 uur was er koffie met warme melk en een plak ontbijtkoek met vieze stukken gember. We speelden dan ook weleens scrabble maar meestal hielp ik je bij het invullen van een monsterdoorloper. Dan kwam altijd het woordenboek op tafel. Drie groene delen van Van Dalen. En ik herinner me dat je rookte. De sigaretten lagen in de la. Belinda en soms Belinda Mentol.

Ik herinner me….

Dat jouw leven vol met routine en discipline zat. Alles ging altijd op eenzelfde manier. Het hele huishouden was een voorspelbaar proces waar ík zelfs de regels van kende. De week had een vaste indeling, de dag een vast ritme. Ik wist hoe je altijd volgens een bepaalde volgorde de was aan de lijn hing. En juist die voorspelbaarheid was heerlijk als kind.

Lieve oma, ik herinner me nog zo veel van hoe jij was. Ik maakte van dichtbij mee hoe jij leefde. En ik kan nog uren vertellen over hoe ik de dagen in Friesland beleefde. En ik ben daar zo dankbaar voor. Zo dankbaar dat ik al die herinneringen aan jou en opa, aan het dorp met mij meedraag.

Want ik zag hoe jij de laatste jaren zelf regelmatig op reis ging in je hoofd en genoot van al die herinneringen die jij had over jouw opa en oma. En ik weet daarom dat ik een rijk mens ben omdat ik al die herinneringen met mij mee mag dragen. Dank je wel, oma, dat je er voor mij was. Ik zal je nooit vergeten.

Comments are closed - Categories: Geen categorie

Estafettegesprekken

31 december 2018 - Author: admin

Het was december 2017- bij de kerstboom- dat ik het verlangen voelde om ‘uit mijn professionele netwerk te breken’. Ik wilde nieuwe mensen leren kennen, hun verhalen horen… En ik wilde volgen en niet sturen. Ik bedacht toen de estafettegesprekken- gesprekken waarbij mijn laatste vraag steeds is: ‘Met wie, vind jij, moet ik hierna in gesprek gaan?’ En ik wist ook al dat ik mijn eerste gesprek wilde voeren met een theoloog met een onverwachte loopbaan. Ik vertelde mijn idee aan een paar mensen om mij heen. En die reageerden positief. En ik kreeg ook al suggesties voor gesprekspartners. Dus eind januari stuurde ik mijn eerste bericht aan een voor mij onbekende a-typische theoloog. Of ik een kop koffie mocht drinken en dat het maar een uur zou duren. En tot mijn verbazing zei diegene ‘ja’. En zo reed ik eind februari naar Amsterdam. En ik weet nog goed hoe ik me voelde toen ik weer naar huis reed. Ik had de Holbergsuite van Grieg aangezet en voelde dat ik de eerste stap had gezet op een nog onbekende maar o-zo verrijkende weg. Dat ik bezig was om een sluimerend verlangen naar nieuwe loopbaanperspectieven bij mijzelf te ontwaren door te luisteren naar de verhalen van anderen. En nu ben ik een jaar verder. Ik ging van gesprek naar gesprek en voerde uiteindelijke tien estafettegesprekken door het hele land. Ik sprak bestuurders, ondernemers en directeuren uit de meest uiteenlopende sectoren. In juni ontdekte ik tijdens een gesprek dat ik in een Nyenrode-netwerk terecht was gekomen. Mijn gesprekspartner suggereerde dat Nyenrode wellicht ook voor mij interessant zou zijn. En ik dacht: waarom eigenlijk niet? En nu een jaar verder- bij de kerstboom- rond ik- met het schrijven van strategy paper- mijn eerste mba-module op Nyenrode af. Wat een jaar…. Zoveel inzichten opgedaan, zoveel geleerd, zoveel losgelaten! Waar mijn loopbaan heen gaat? Ik weet het nog niet. Ik volg mijn hart en vertrouw erop dat ik een nieuwe bestemming zal vinden. 2019- kom maar op!

Comments are closed - Categories: Geen categorie

Waartoe…

26 november 2018 - Author: admin

Dagblad Trouw vertelde in oktober het prachtige verhaal van veerbaas Jacob Versteegh. Hij is baas over de handgetrokken pont over de Overijsselse Vecht. Mensen uit de hele wereld komen naar deze leukste voetveer van Nederland. De gemeente Zwolle stelde al eens voor om de handgetrokken veer te vervangen voor een ‘aluminium monster’. En de veiligheidsinspectie adviseerde een EHBO-trommeltje aan boord te leggen. De veerbaas haalt in reactie op die bemoeienis van overheden de woorden van zijn vader aan: Beter is de vijand van het goede.  En dat is in deze tijd haast een bevrijdende boodschap! In deze tijd van versnelling, in een wereld waarin we steeds beter moeten worden en we voortdurend concurreren met anderen is het voetveer van Jacob Versteegh een betekenisvolle vrijplaats geworden. Mijn geliefde filosoof/socioloog Hartmunt Rosa zou zeggen: het is een plaats van resonantie. Daar is de ervaring op heel elementaire wijze verbonden te zijn met anderen en de wereld. Zo laat de veerbaas weten dat er regelmatig passagiers zijn die vragen: ‘waarom zetten jullie er geen motortje op, toch veel makkelijker? Ik zeg dan altijd: nou dat doen we niet omdat ik met zo’n lawaaiig motortje niet met u kan praten.’ En zo is het!  En dit is niet alleen een mooi voorbeeld van die resonantie. Maar ook van het verschil tussen waarom en waartoe. Ik ben een liefhebber van waartoe-vragen. Maar omdat je ze zo weinig hoort, verander ik regelmatig een waarom- vraag in een waartoe-vraag. Beetje beroepsdeformatie… Maar veerbazen doen het blijkbaar ook! De waartoe-vraag vraagt altijd naar betekenis. In het antwoord ligt zingeving besloten. Mooie man! Die veerbaas….

 

Comments are closed - Categories: Geen categorie

Digitale Detox

25 oktober 2018 - Author: admin

Ik ben er nog een beetje beduusd van…mijn digitale detox van 4 dagen. Ik besloot mijn stedentrip te combineren met een digitale onthouding (had natuurlijk wel iemand bij me die bereikbaar was en ik had zelf mijn telefoon in mijn rugzak voor noodgevallen… geldt het dan nog als onthouding?). Ik vond het FANTASTISCH: ik was echt weg! Ik zat in een heerlijke gezinsbubbel. Kinderen hadden ook geen tablets bij zich. We hadden spelletjes voor het geval dat… En we hadden boeken mee uit de bieb. Ik voel nu pas hoezeer die smartphone mij de hele tijd aan het werk houdt. Ik hoefde de afgelopen dagen geen foto’s te maken (‘mijn telefoon staat uit!’ bleek al heel snel als nieuwe wetmatigheid in ons gezin te gelden…niemand zei dus ‘zet m dan aan…’?!?!). Er werd me al heel snel niet meer gevraagd hoe laat het was of wat voor weer het zou worden. Mails, agendameldingen en apps…Man! Wat een rust als je daar niet meer mee bezig hoeft te zijn. Dan is er dus geen vermenging meer tussen prive en werk of tussen gezin en vrienden. Dan heb je dus alle tijd om goed om je heen te kijken. En dan valt pas op dat echt iedereen op die telefoon zit te kijken. De detox heeft me rijker gemaakt en ik kijk uit naar het volgende detoxmoment… ik denk aan die twee weken met kerst en oud&nieuw….dat is pas detox XXL.. Maar deze ervaring maakte me ook 200 euro armer… ik had namelijk ook het vriendelijke mailtje van de airline niet gezien… en kwam er dus te laat achter dat er op het vliegveld werkzaamheden waren en dat inchecken op het vliegveld echt zo ouderwets is… daar betaal je 50 euro de man voor…

Comments are closed - Categories: Geen categorie

geschiedenis van het onderwijs

2 september 2018 - Author: admin

 

Ik was de afgelopen dagen mee op introductiekamp in Limburg. Eigenlijk in eerste plaats voor mijn collega’s: ter ondersteuning van hen. En regelmatig moest ik mij terugtrekken met een laptop voor allerlei regelzaken. De tijd dat ik zelf actief met studenten aan de slag ging, was voorbij. Ik genoot van mijn positie aan de zijlijn, die op kamp nog meer gearticuleerd werd door mijn rol als fotograaf. Maar tijdens de lange feestnacht zette ik mijn rollen even aan de kant. De zijlijn bestond niet meer. Ik zag collega’s uitbundig dansen en genieten met elkaar en met studenten. Ik kreeg de slappe lach met een eerstejaars student, ik speelde piano met een student, sprak over eenzaamheid met een andere student en hield de hand vast van iemand die angstig was. Het waren vermoeiende dagen, maar heel waardevol. Voor studenten maar ook voor mezelf.

Op de terugweg naar huis, luisterde ik naar een interview van Lex Bohlmeier met Piet de Rooy (voor De Correspondent). De Rooy schreef een boek over de geschiedenis van het onderwijs in Nederland. Zijn relativerende toon raakte me. Niet alleen door het slaapgebrek. Maar omdat ik me bewust werd van de heersende dynamiek in het onderwijs. Ik voelde hoezeer ik me vaak opgejaagd voel door de idealen en ambities in het onderwijs. En dat ik eindelijk eens verlangde naar een verjaardagsfeestje zonder verwijtende opmerkingen over dat het onderwijs in slechte staat is en dat het onderwijs te weinig vernieuwend is.  De relativerende boodschap van De Rooy is tweeledig: het onderwijs in Nederland is van hoog niveau (naar internationale standaarden gemeten) & de verwachtingen van het onderwijs in Nederland is totaal overspannen. Heerlijk! Met die boodschap begin ik weer vol goede moed aan een nieuw studiejaar.

En het tweede wat mij zo raakte in het interview was zijn pleidooi voor authentieke leerkrachten. Leraren, en dus niet methodes of lesbrieven,  zijn zelf vormend in de wijze waarop ze zich verhouden tot de wereld. En die voorbeeldigheid hoeft niet mooi of aangepast of perfect te zijn. Ook woede of onaangepast gedrag van een leraar is vormend en van betekenis voor leerlingen. Want die ene leraar die van grote betekenis is voor een leerling, die is voor iedereen anders. Voor de een is het die gymleraar, voor de ander die docent geschiedenis.

Het verhaal van Piet de Rooy leert mij ook iets over leiderschap in het onderwijs: zorg dat je team zo heterogeen mogelijk is. Maak ruimte voor die authenticiteit van leraren. Dat staat soms op gespannen voet met principes zoals rechtsgelijkheid, collegialiteit, voorspelbaarheid en idealen. Dat betekent dat je als schoolleider soms ook leerkrachten met rust moet laten: karakters mogen de ruimte krijgen. En dat geldt evenzo voor leerlingen. Dat betekent ook dat je idealen niet moet verstikken in regelgeving. Relativeren! En dat begint al bij de gedachten dat een onderwijsprogramma altijd een compromis is: je hebt maar beperkte tijd en ruimte en tegelijk een veelheid van vakken en inhouden.

Genoeg inspiratie om het jaar mee te beginnen. En een collega voegde daar zo mooi aan toe: meer plezier maken! Die neem ik ook mee…

Comments are closed - Categories: Geen categorie

Renate Dorrestein

13 mei 2018 - Author: admin

Op 4 mei overleed Renate Dorrestein. En aangezien ik met grote regelmaat mijn autoritjes opluister met podcasts, besloot ik daags na haar overlijden in de auto een interview met haar te beluisteren. Een interview van Lex Bohlmeijer voor De Correspondent. Ik vond het prachtig. Vooral omdat ik een nieuwe kant van haar leerde kennen. Met name haar uitspraken over de betekenis van het katholieke geloof voor haar, waren nieuw voor mij. Met een verpletterende vanzelfsprekendheid sprak zij over haar geloof in God. God is voor Renate een aanwezigheid die maakt dat we niet alleen zijn. Er is een kracht die je opvangt…een hand waarin je rust… meer niet… Liefde, Acceptatie, Gezien worden. Zij beleeft die geborgenheid bij God in een van de gebeden bij het graf waarbij de priester uitspreekt dat je naam niet langer van de mensen is maar nu staat geschreven in Gods hand. Zij zegt: God is wakende over mijn uiteindelijke ziel. Dat is op het niveau van het transcendente, van het tijdloze, het mysterie. Zij gelooft dat je ziel onderdeel is van een gemeenschappelijke, tijdloze, drenkplaats. Anders dus dan het niveau van het alledaagse. God is voor haar dus niet een man die zorgt voor onheil of die ervoor zorgt dat jij de loterij wint. Op dat niveau van het alledaagse vinden we Gods aanwezigheid niet. Maar toch is voor haar dat alledaagse heel belangrijk. Ze zegt: we hebben allemaal weleens ervaren dat onze verliezen ons tijdelijk blind maakten voor de rest van ons bestaan. Want voortvluchtig als de liefde van nature eenmaal is, kunnen we ook onze levensliefde niet altijd naar onze hand zetten.  Soms is ze ver te zoeken en dan voelt ons hele bestaan schraal en karig aan. Misschien is het dan alleen maar de truc je weer werkelijk en wezenlijk in al je vezels te verbinden met de dingen om je heen. Met de fluitende merels en de vallende sneeuw. Zodra het je lukt het leven te omhelzen, wordt er vanzelf liefde gegenereerd en vice versa. Liefde, Passie en levenskracht.. Het is vast die kracht die maakt dat je je met jezelf kan verzoenen… met je getob, je gemier, je successen en je pech..En op dat moment verzoen je je met de hele schepping, inclusief de willekeur ervan.

Comments are closed - Categories: Geen categorie

Deep Democracy

12 mei 2018 - Author: admin

Een jaar geleden nam ik mij voor om het netwerken bij congressen en studiedagen iets doelgerichter aan te pakken. Voortaan zou ik recht door zee gaan en mijn gesprekspartner, mits voorzien van een drankje, op ‘de man af’ vragen welke opleiding of training inspirerend is geweest voor hem of haar. Ik kan het iedereen aanraden: je krijgt de mooiste verhalen en de beste ideeën.En zo kwam ik dus ook in aanraking met het gedachtegoed van Deep Democracy (DD). Het verhaal raakte me meteen omdat het zo aansloot bij wat ik door mijn opleiding theologie en mijn fascinatie voor de kwantum fysica zo diep in mij verankerd heb: de idee dat betekenis ontstaat door verschil. Elke werkelijkheid bestaat slechts als een veelheid en op grond van de werking van het verschil. In die twee zinnen ligt mijn levensfilosofie besloten (nou, vooruit.. er is nog een derde zin die daarbij hoort, namelijk: ‘wie grenzen stelt, schept ruimte’).

In een tweedaagse DD-training leerde ik hoe ik recht kan doen aan ‘mijn levensfilosofie’ bij besluitvormingsprocessen. Ik ervaar nu in mijn werk dat mensen in mijn team zich ook echt gehoord voelen wanneer ik besluitvormingsprocessen op deze manier vorm geef. Zo gaaf!

De werkvormen die ik aangeleerd kreeg, spreken me erg aan. Om twee redenen: door de waarde die toegekend wordt aan het narratief (het doet ertoe welke woorden je gebruikt… en die krijg je bij de training ook letterlijk aangereikt). En doordat het zo resultaatgericht is. Niet: praten om het praten. Ik houd ervan om te oogsten, ook al is de oogst summier.

 

Meer lezen? Ik volgde de training bij https://deepdemocracy.nl/public/

 

Comments are closed - Categories: Geen categorie

…soms een beetje…

28 januari 2018 - Author: admin

Mooie zinnen…zinnen die blijven haken en dagen met je meereizen…Ik schrijf ze op en koester ze. Als een hamster verzamel ik teksten in mijn schriftjes. Soms wat slordig: zonder bronvermelding. Of iets te woest uitgescheurd waardoor er letters wegvallen. Wie mij gelukkig wil zien, betrapt mij op de bank met een kop thee, een stapel oude kranten, een schaar, plakband, een zwarte stift en notebook zonder lijntjes. Het hamsteren van stukjes tekst geeft me het gevoel dat ik een rantsoen aanleg voor noodgevallen en crisistijden. Dat mocht ik mezelf verliezen in een groot verdriet, ik mezelf met behulp van mijn schriftjes uit mijn existentiële leegte kan trekken. Dan hoop ik dat de verzamelde woorden mij redden van de ondergang.

En die mooie zin, die mij nu al dagen vergezelt, luidt: De kunst van het leven is dus soms een beetje ongelukkig durven zijn. …soms een beetje… Geluk is een kwestie van waardevolle en betekenisvolle ervaringen doormaken.. of die ervaringen nu prettig zijn of niet… .(Mayar Tamir trok deze conclusie in haar onderzoek naar geluk. Publicatie stond in de Journal of Experimental Psychology)

In de tijd dat ik veel in Boedapest verbleef, trof mij de melancholische aard van de Hongaren. Het is daar volstrekt normaal om een dagje thuis te blijven van je werk omdat je je ongelukkig voelt. En ook om daar voor uit te komen en het zo te benoemen.  Heel anders dan ik gewend was! Wanneer ik als kind mijn ongelukkigheid deelde, werd die bestreden met oplossingen en relativerende opmerkingen. Allemaal heel lief en goed bedoeld. Maar daardoor leerde ik dat ongelukkigheid er eigenlijk niet mocht zijn.

Naarmate ik ouder word, durf ik steeds een beetje meer ongelukkig te zijn… soms dan, he… en ik weet ook steeds beter hoe! Met een schriftje onder een dekentje op de bank…

Comments are closed - Categories: Geen categorie

De zin van Top 2000

31 december 2016 - Author: admin

top2000

Tijdens de laatste dagen van het jaar luister ik altijd met plezier naar de Top 2000. En ieder jaar verbaas ik me over de enorme populariteit van dit programma. Ik vraag me dan af of het te maken heeft met de tijd van het jaar en of het bijvoorbeeld in de zomervakantie net zo populair zou kunnen zijn. Waarschijnlijk niet. Aan het eind van het jaar maken we nu eenmaal graag de balans op. Het liefst met overzichten en lijstjes. Maar met de Top 2000 is nog is nog iets anders aan de hand: het roept een ervaring van resonantie op. De Duitse socioloog Hartmut Rosa heeft deze ervaringscategorie geïntroduceerd om onze behoefte aan betekenis en bezieling te typeren.  Hij omschrijft het begrip resonantie als volgt: “Resonantie betekent juist dat je wél geraakt wordt door de wereld. Ze komt alleen tot stand als je de wereld geen zin hoeft te geven, maar als je de ervaring opdoet dat de wereld zelf zinvol is. Alleen dan kan de wereld tot je spreken, en iets tot trilling brengen in jou; als we zelf die zin geven, blijft de wereld stom.” De liedjes die mensen insturen voor de top 2000 zijn zonder uitzondering liedjes die resoneren in het leven van die mensen. Liedjes die de tand des tijds hebben doorstaan en daarmee symbool staan voor eeuwigheid. Rosa zou ongetwijfeld verklaren dat de Top 2000 een uitweg biedt tegen de versnelling en vluchtigheid, tegen de logica van het almaar meer. Dat ‘almaar meer’ is in dit geval de enorme hoeveelheid muziek waar we toegang toe hebben via bijvoorbeeld Spotify en de talloze radiozenders. Je hebt een geweldige keuze, maar je hebt er geen echte verhouding meer mee. Juist door z’n begrenzing (een niet door jou vastgestelde lijst, op een vastgestelde tijd in het jaar) kun je de Top 2000 ervaren als iets wat je toevalt, wat jou in trilling brengt en waar je een verhouding toe kan hebben.

De ervaring van resonantie herken ik ook bij oude mensen die nog opgegroeid zijn met de psalmen. Zij leerden op school de psalmen uit het hoofd. Memoriseerden teksten die vaak nog geen enkele betekenis of begrip opriepen. Maar in het leven gingen die teksten resoneren en kregen betekenis in de context van ervaringen. Hoe een enkele zin uit een psalm troost kan bieden op het sterfbed, bijvoorbeeld. Maar in deze tijd leren we geen teksten meer uit het het hoofd. Het liberale gedachtegoed heeft postgevat in opvoeding en onderwijs: kinderen mogen zelf bepalen waar ze waarde aan hechten en opvoeders zijn huiverig om kinderen te vormen. Met de regelmaat van de klok vertellen studenten mij, ten aanzien van religie en levensbeschouwing,  dat ze van huis uit ‘niets meegekregen hebben omdat hun ouders vonden dat ze zelf een keuze moesten maken’. Studenten vertellen het vaak vol trots en dankbaarheid en zien het verdriet in mijn ogen niet. Ik vind het namelijk een groot gemis en deel de oproep van Helmut Rosa: dat we op zoek moeten  naar die ervaringen van resonantie zodat de wereld weer betekenis krijgt. Een mooi voornemen voor 2018!

 

Comments are closed - Categories: Geen categorie

Het spoor bijster?

4 december 2016 - Author: admin

saint-nicholas-559709__340

Deze zomer vertelde ik mijn zoon over Sinterklaas. Over dat hij echt heeft bestaan, lang geleden, en dat mensen hem zo bijzonder vonden, dat ze hem heilig verklaarden en dat ze ieder jaar net doen alsof hij nog in leven is. Na afloop vroeg ik me af of het wel tot hem doorgedrongen was. De afgelopen weken, op weg naar 5 december, waren niet anders dan vorig jaar. Hij was nog net zo enthousiast en ‘gelovig’. Soms peilde ik zijn emoties en op een keer vroeg ik op de man af of hij nog weleens dacht aan wat ik deze zomer aan hem had verteld. We voerden een gesprek waarin hij vooral de historische zaken rondom de Sint nog eens op een rijtje wilde zetten. Geen emoties. Hier sprak de rede. Later die dag keek hij weer vol overgave naar het Sinterklaasjournaal.  Geloof en rede (mythos en logos) bestaan naast elkaar! Godfried Bomans beschreef dit fenomeen ooit zo treffend:

Geloven en weten zijn twee rails, die evenwijdig lopen en elkaar nooit ontmoeten. Elk kind beweegt zicht in die dagen op beide voort. zijn linkerkant weet dat het onzin is en zijn rechterzijde gelooft het. Ik heb bevend voor sinterklaas gestaan en tegelijk gezien dat het onze buurman was. Alle twee wist ik zeker. En toch waren ze niet met elkaar in tegenspraak. Er kwam geen onderlinge verbinding tot stand. De spoorstaven hadden geen dwarsliggers. Op een keer- en dat is in het leven van elke mens toch eigenlijk een belangrijke gebeurtenis, die al evenmin aandacht krijgt- verdwijnt deze wonderlijke schizofrenie. Het kind ‘weet’ dan alleen. Er breekt echter niet een nieuw inzicht door, want de bewustheid van de leugen is er altijd geweest. De daaraan parallel lopende lijn wordt eenvoudig opgeheven. Het is voor mij altijd een raadsel dat het kind hier geen rancune aan overhoudt.” (Uit: Een mooie tijd)

Bomans beschrijft hoe het magisch-realistische wereldbeeld van een kind verdwijnt en hoe daarmee ook de religieuze ervaring uit het zicht verdwijnt. Sint bestaat niet. In de puberteit volgt dan meestal een tweede geloofscrisis: God bestaat niet. Het geloof legt het af tegen de rede. Niet op de laatste plaats omdat in onze westerse samenleving het rationeel denken de boventoon voert. Totdat mensen ervaren dat de rede zo z’n grenzen kent en niet zaligmakend is. Wanneer dierbaren komen te overlijden, bijvoorbeeld. Dat is niet te begrijpen. Het verstand laat je met lege handen achter. Wellicht verklaart dat de heimwee die een rol lijkt te spelen bij ons Sinterklaasfeest. Volwassenen die vol overgave kinderen laten geloven dat Sinterklaas nog steeds leeft. Volwassenen die, als het om het Sinterklaasfeest gaat, niet tot rede vatbaar zijn. Emoties voeren de boventoon bij dit kinderfeest. Dat blijkt ook uit de hele zwartepietendisussie. Hier lijken mensen niet meer tot rede vatbaar. Menig betoog is rationeel gezien zo lek als een mandje.

Een psychoanalytica beschreef die heimwee eens als volgt: ” Is het geen heimwee naar een religieus of spiritueel ervaren, dat bij de volwassenen zo diep in het innerlijk weggeborgen zit, dat het niet meer direct kan worden ervaren, maar nog wel in de buitenwereld, in casu bij de ‘gelovige’ kindertjes, kan worden herkend? … Zij snoepen als het ware mee van de emoties die het kind voelt en die zijzelf niet meer binnen zichzelf kunnen bereiken” de beleving van het wonder, de openheid voor het Grotere, de overgave aan het Mysterie. Bijna is het alsof zijzelf weer geloven, alsof die gevoelens van opgaan-in en opengaan-voor van henzelf zijn. … Maken volwassenen het sprookje voor hun kinderen niet tot werkelijkheid omdat ze zelf zo teleurgesteld zijn over het feit dat het sprookje niet waar is en omdat zij niet meer kunnen ervaren dat op een wonder lijkt?

Zelf ga ik als ouder eigenlijk altijd wat slordig om met het Sinterklaasmysterie. Ieder jaar krijg ik rond deze tijd veel boze blikken van andere volwassenen. Als ik me weer eens verspreek, bijvoorbeeld omdat ik me vaak hardop en in bijzijn van kinderen afvraag welke acteur of dorpeling toch die sint of piet speelt. Of tijdens pakjesavond wanneer ik rechtstreeks de maker van een gedicht complimenteer of ik uitgebreid ga vertellen over mijn zoektocht naar dat ene cadeau. Het is dat mijn zoon nooit vragen stelde over de Sint en ook geen sinterklaasangst toonde, anders had ik het hem al veel eerder verteld. Moet ik daaruit concluderen dat de heimwee bij mij minder sterk is? Is dat wellicht omdat ik de religieuze ervaring in mijn leven koester en bescherm? Of misschien ligt het aan mijn opvoeding: mijn moeder heeft het geloof in Sinterklaas nooit heel erg aangewakkerd. Ze wilde niet dat wij angstig zouden worden. Ik heb dan ook geen herinnering aan het moment dat ik erachter kwam dat het Sinterklaasfeest een toneelspel was. Mijn eerste geloofscrisis was mild. Ik ben benieuwd hoe mijn zoon hier later over zal oordelen…

 

Comments are closed - Categories: Geen categorie

Herfst

25 september 2016 - Author: admin

leaves-228111__340

Uit het bewegenloze, stomme, zware,
omhoog gedoken. En daar stromen blaren
zo bijna woordelijk, onverantwoordelijk.
Er loopt een kind met lange ruige haren
waar de herfstzon hees op wordt en dol.
Het water van de vaart stroomt uit de horizon
en woelt en wentelt om zichzelf en draait
zoals een lange man, die zich geen raad
weet van geluk. En o dit koninkrijk
verrijst daar loodrecht naast de dood,
als een groot eiland en beweegt en klinkt
en ik betreed het met mijn voeten, die weer voelen
en met de kou en angst nog op mijn schouderbladen.
Ik roep het met de wortels van mijn stem nog in het ijs.
Zo, aan de rand van het nog niet en niet meer zijn
en van het tomeloze leven,
voel ik voor ’t eerst in zijn volledigheid
en aan den lijve het vol-ledig zijn:
een orde, waarin ruimte voor de chaos is,
en voel de vrijheid van een grote liefde,
die plaats voor wanhoop laat en twijfel en gemis.

Uit: Vergezichten en gezichten,  M. Vasalis

Comments are closed - Categories: Geen categorie

Weg met het hyperoptimisme

30 augustus 2016 - Author: admin

anonymous-1332384__340

Wat een prachtige ode aan de kwetsbaarheid van Leon Verdonschot in de Nieuwe Revu! En wat een opsteker voor Hans van der Togt, tot wie hij zich richt in zijn column. In messcherpe taal stelt hij een adequate diagnose van de huidige tijdgeest: ‘Er is de laatste jaren een merkwaardig en zeer dwingend zelfhulpboekentaaltje en bijhorend gedachtengoed ontstaan: een soort extreem platte mix van een vleugje Popper (de morele plicht tot optimisme), wat Nietzsche (alles wat me niet doodt, maakt me sterker), een beetje neurolinguïstisch programmeren (willen is kunnen), et voilà: elk probleem is een uitdaging en iedereen denkt in kansen.’ Zijn column wordt massaal gedeeld op social media. Staan we aan de vooravond van een nieuwe tijdgeest? Een tijd waarin we het onvolmaakte en het kwetsbare omhelzen? Zoals Paus Franciscus in zijn iconische omhelzing met de door huidziekte verminkte man?Wellicht. Ik zie hier vooral ook een pedagogische taak liggen voor ouders en opvoeders: Het leren omgaan met verlies, onmacht, falen, minderen en lijden.

 

Comments are closed - Categories: Geen categorie

Durf te oogsten

20 april 2016 - Author: admin

oogst

Ik plantte een paar minuscule zaadjes in mijn zelfgemaakte papieren kweekpotjes. Sproeide iedere dag liefdevol de aarde nat. Een oefening in vertrouwen en overgave. Ik zag vol verwondering hoe de pluksla het evenbeeld werd van de sla die ik altijd kocht in de supermarkt. Hoe vaak wierp ik niet achteloos zo’n zak sla in mijn winkelwagen? En nu staarde ik eindeloos naar mijn volgroeide teerlingen in mijn koude bak. De oogst viel mij zwaar. Een lege plek in de bak. Geen bewijs meer van al die geschonken aandacht en zorg. Misschien nog maar een dag of wat wachten. Wellicht levert dat een steviger blad op. Of een slak die de krop op eet.

De moestuin. Een oefenplaats van vertrouwen, verwondering en vertwijfeling. Ik leerde er vandaag mijn eerste wijze les: durf te oogsten. Een groene versie van ‘pluk de dag’ en ‘memento mori’.

Comments are closed - Categories: Geen categorie

Hemelbewoners

17 januari 2016 - Author: admin

angel-1375589__340

Deze week sprak ik met iemand over beschermengelen. Geen alledaags onderwerp, zelfs voor mij niet. Vlak na het gesprek stapte ik in de auto, reed de snelweg op, keek een ogenblik naar rechts en… zag een prachtige regenboog. Zo mooi! Mijn hemel, wat een dag. En vandaag werkte ik een stapel oude kranten door en werd nogmaals getroffen door de hemel. In Trouw stond op zaterdag 12 december namelijk een fantastisch interview met de auteurs van een boek over Dionysius de Aeropagiet, namelijk Desanne van Brederode en Michiel ter Horst. Deze Dionysius, theoloog uit de vijfde eeuw na Christus, schrijft in zijn oeuvre onder andere over de hemelse hiërarchie, over de verschillende soorten hemelbewoners (serafijnen, aartsengelen, cherubijnen, etc.). Ter Horst zegt daar in het artikel over:”Alles draait bij Dionysius om een eenheid. Eenwording. Hoe je eenheid kunt denken in een wereld van veelheid. Dionysius zegt zelf dat je die massa’s engelen dan ook zinnebeeldig moet opvatten. Het zijn symbolen. Het gaat hem erom dat we zichtbare beelden nodig hebben om het onzichtbare duidelijk te maken. Wij hebben een veelheid aan zichtbare symbolen nodig om contact te krijgen met de onzichtbare Ene.” … “Dionysius helpt ons bij de aloude vraag hoe we vanuit een verdeelde, chaotische wereld de eenheid kunnen denken. En hij reikt ons de gedachte aan dat we daarvoor niet kunnen zonder zinnebeelden. In de jaren zestig zagen de mensen voor het eerst beelden van de aarde vanuit de ruimte. Ze zagen die prachtige blauwe parel en beseften: ‘we hebben maar een aarde en daar moeten we zuinig op zijn ‘. Je hebt steeds beelden nodig die een verdeelde wereld op het pad van de eenheid kunnen brengen.”

Comments are closed - Categories: Geen categorie

Het evangelie volgens Claudia!

13 december 2015 - Author: admin

Prachtig fragment in DWDD waarin Claudia vertelt hoe ze aan haar kind uitlegt waarom Jezus moest sterven aan het kruis. Het evangelie volgens Claudia!Ook een mooi voorbeeld van theologiseren met kinderen. Kijken vanaf 5 minuut 55…

 

Comments are closed - Categories: Geen categorie

Silent disco

5 december 2015 - Author: admin

music-1855676__340

Trouw publiceerde 21 november een prachtig stuk van de Vlaamse filosoof Maarten Boudry. Boudry beschrijft aan de hand van een prachtige parabel hoe het heden ten dage gesteld is met religie in onze samenleving. “In een parabel uit de joods-chassiische traditie wandelt een man ’s avonds door het woud, tot hij bij een huis komt waar binnen licht brandt. Door het raam ziet hij hoe mensen op en neer springen en wild met hun armen zwaaien. Wat erg, denkt de man: de arme drommels hebben vast een zenuwziekte of zijn waanzinnig geworden. Maar de man hoort niet dat binnen muziek speelt. De mensen dansen op een bruiloft. Als je de tonen van het geloof niet hoort, zo luidt de moraal van het verhaal, dan denk je dat de dansers niet goed bij hun hoofd zijn. In onze seculiere westerse samenleving, waar God steeds verder op de achtergrond raakt, zijn we vervreemd geraakt van religie en ingedommeld voor de gevaren van blind geloof. … Dat onvermogen om religieuze drijfveren te erkennen, delen deze goddeloze westerlingen, ironisch genoeg, met veel gematigde gelovigen. De laatsten dien religie als intrinsiek vreedzaam en goed, en kunnen daarom het potentieel voor haart en geweld in hun eigen heilige teksten niet onder ogen zien zonder heftige cognitieve dissonantie te ervaren.”

Dit beeld van dansers zonder muziek vind ik zo treffend. Ik was enkele jaren geleden bij een zogenoemde Silent Disco. Lekker dansen met een koptelefoon op je hoofd. Ideaal als je een drankje wilt bestellen of een gesprek wilt aanknopen. Niet meer schreeuwen! Wij horen de klanken van het geloof niet meer, stelt Boudry vast. Maar helaas is onze samenleving niet als een silent disco. Er is namelijk geen stilte. We horen de klanken niet meer omdat die overstemd worden door andere geluiden. Iets soortgelijks ontdekte ik vorige week tijdens de kloosterdagen met mijn studenten. We oefenden in stil worden. Ik hoorde daardoor weer de innerlijke klanken die mij als gelovige laten dansen. Maar een aantal studenten hoorde niets en keek naar een silent disco.

 

Comments are closed - Categories: Geen categorie

confessionele leegte

21 oktober 2015 - Author: admin

Onbedoeld kwam gister in het Varaprogramma ‘De Wereld Draait Door’ aan het licht dat Nederland nood heeft aan een vlammend vergezicht. Een visie op het leven en op de wereld. Aad van den Heuvel zat aan tafel met Ronald Plasterk. Of te wel: het volk versus de regering. Waar bleef toch die bezielende toespraak van Mark Rutten waarmee de urgente vluchtelingenproblematiek geadresseerd zou worden? Volgens Van den Heuvel kwamen er alleen ‘doekjes voor het bloeden’ uit Den Haag. Plasterk was van mening dat we een land zijn van daden, niet van woorden. Het kabinet moet laten zien wat ze allemaal doet om de problematiek aan te pakken. Laatste wapenfeit kwam dus van minister Plasterk: de vertaling van de Nederlandse grondwet in het Arabisch.Van den Heuvel bleef beteuterd achter. Voor mij werd eens te meer duidelijk dat er een confessionele leegte in de politieke arena is. De politiek richt zich op het ‘wat’ en het ‘hoe’ en laat het ‘waartoe’ onbesproken.  Het ‘waartoe’ is geen onderdeel van het debat. En dat is, volgens mij, waar Aad van den Heuvel om vraagt in de uitzending van DWDD.

 

 

 

Comments are closed - Categories: Geen categorie

blinde Barbie

26 mei 2015 - Author: admin

beauty-1265761__340

Als kind was ik een barbiemeisje. Ik speelde hele dagen op mijn kamer met Ken, Skipper, Barbie en Fleur. Het aan- en uitkleden was niet zo mijn ding. Het ging mij om de verhalen. ’s Avonds voor het slapengaan bedacht ik de verhaallijnen voor de volgende dag en zo fantaseerde ik mijzelf in slaap. Ken was altijd de vader, Barbie de moeder en Skipper de dochter. Toen ik op een dag per ongeluk met pen een kras op het gezicht van Barbie tekende en ik met wasbenzine niet alleen de pen maar ook haar linkeroog wegveegde, stond ik voor het eerst van mijn leven voor een morele keuze. Speelde ik verder met Barbie of ruilde ik haar in voor Fleur? Ik was zeven! Ik koos voor het eerste. Ik maakte een minuscuul ooglapje en kwam de eerste nachten maar moeilijk in slaap. Mijn fantasiewereld stond op z’n kop. Ik moest een heel nieuw leven bedenken voor mijn poppenvrienden. Overdag kneep ik zelf regelmatig een oogje dicht om te voelen hoe het was om blind te zijn. En even heb ik op het punt gestaan om zelf maar een nieuw oog te tekenen. Maar nooit, nooit, heb ik overwogen om die mismaakte barbie weg te gooien.

De eenogige Barbie bleek het begin te zijn van mijn interesse voor het feit dat je in het leven te maken hebt met onvoorziene wendingen. Dat je kwetsbaar bent. Dat er heel veel is wat je ogenschijnlijk in de hand hebt, maar dat er ook heel veel is waar je geen controle over hebt. En het zijn juist die onverwachte momenten, momenten van kwetsbaarheid, die je aanzetten tot denken, tot verwondering. Deze ervaringen van contingentie fascineerde me mateloos als kind en nu nog steeds. Wat doe je op het moment dat je geconfronteerd wordt met ingrijpende gebeurtenissen? Hoe ga je als mens om met ervaringen van contingentie? Als kind voelde ik intuïtief aan dat verhalen, mythos, een belangrijke rol spelen bij het omgaan met ervaringen van contingentie. In mijn verzonnen verhalen voor Barbie en Ken onderzocht en beproefde ik hoe het zou zijn als je overvallen zou worden door blindheid. Zo had ik toch nog controle over iets waar ik geen controle over had. Mooi toch, voor een barbiemeisje!

Comments are closed - Categories: Geen categorie

(bijna) lente!

17 maart 2015 - Author: admin

sheep-384608__340

Bijna Lente

 

Bijna lente, de vogels zoeken naar zingen, de bomen naar begin van groen,

de dagen gaan geluk van zonlicht vermoeden.

 

Soms denk ik: Waarom?

Maar leven is blijkbaar altijd moeten overwinnen van stilstand,

behoeden van al wat dreigt te vergaan.

 

Ook in mijzelf, weifelend sta ik aan het raam,

kijk onwennig naar de knoppen in de pruimenboom en  het gras, vooral het gras.

Het is even deemoedig als vastberaden, even overvloedig als voorzichtig.

Ik wou dat ik zo was.

 

G. Smit

 

Comments are closed - Categories: Geen categorie

Keer om!

23 februari 2015 - Author: admin

nederland kantelt

In de vastentijd word ik opgeroepen om te kantelen. Om te keren en in te keren. Dat gaat niet vanzelf. Daar heb ik de kerk bij nodig. As zijt gij en tot as zult gij wederkeren. Relativerender wordt het niet in de kerk. De viering van aswoensdag creëert het juiste decor voor een omkeerproces van veertig dagen. Tegen de achtergrond van onze sterfelijkheid worden we uitgenodigd om opnieuw keuzes te maken en koers te zetten naar een beter en dus eeuwig leven, het koninkrijk Gods. Om dit veranderproces te bemoedigen krijg ik dagelijks spirituele teksten en gebeden voorgeschoteld via mail en social media. Allemaal prima natuurlijk. Maar er gebeurde de afgelopen dagen nog niet zoveel met mij. Tot gisteravond…

‘Nederland kantelt’, een aflevering van VPRO’s Tegenlicht, bracht mij aan het wankelen. Op de eerste zondag van de advent predikte de VPRO een grootse omkeer met Jan Rotmans, hoogleraar transitiekunde, als begeesterd prediker. Vorig jaar april hield Jan Rotmans in Tegenlicht ook al een vlammend betoog voor de menselijke maat en versterkte hij bij zijn hoorders het verlangen naar een nieuwe duurzame samenleving. Na die aflevering werd Rotmans overstelpt met brieven en mails en leidde deze uitzending tot de oprichting van ‘Het instituut voor Kantelaars, Friskijkers en Dwarsdenkers.’ Een netwerk van koplopers, verbinders en kantelaars in de duurzame innovatie, sociale economie en disruptieve technologie.

Gisteravond keek ik dus een uur lang naar een uitzending over hoop. Een betere wereld, het kan! Durf je er aan te zetten. Geen geitenwollensokkentypes. Maar zakenlui, ondernemers en wetenschappers die allemaal durfden om te keren. Dit is dus een goede boodschap anno 2015, dacht ik. Het evangelie 2.0. Het eeuwig leven krijgt z’n vertaling in een streven naar duurzaamheid. Cradle to Cradle is het nieuwe principe. Van kribbe tot kribbe. De cirkel is rond, wat mij betreft. De duif is neergestreken buiten de kerken. Ik word er blij van!

Comments are closed - Categories: Geen categorie

Sint Tess, Sint Milan en Sint Finn?

11 november 2014 - Author: admin

girl-826876__340

Een flesje Cola met je eigen naam erop – hoe cool is dat? Alsof Unilever speciaal voor jou een flesje Cola heeft gemaakt! Voor de producent een mooie marketingstrategie, voor de consument een manier om zichzelf als uniek persoon te presenteren. De paradox is natuurlijk dat je met dat blikje zelf een product geworden bent: je naam is een merknaam geworden die ingevuld wordt door Unilever.

Lees mijn bijdrage over Sint Tess op gOdschrift.

Comments are closed - Categories: Geen categorie

Joan Nederlof

2 september 2014 - Author: admin

index

In het parool van 30 augustus 2014 stond een interview met Joan Nederlof. Het gaat natuurlijk over haar ziekte en hoe ze nu weer terugkomt in het volle leven. Helemaal aan het eind van het interview vraagt Gijs Groenteman aan haar of ze anders is geworden in de liefde. En: hoe het is om met haar een relatie te hebben. Haar antwoord is zo mooi en wat mij betreft ook zo diep religieus.

“Voordat ik ziek werd, was mijn levensfilosofie dat je er uiteindelijk altijd alleen voor staat. Je komt alleen op de wereld en gaat alleen dood, dat idee. Tijdens mijn ziekte heb ik ervaren dat dat toch niet zo is. Dat je niet alleen bent. Het emotioneert me, omdat het echt een diep besef is: tijdens het leven dat je er bent, kun je echt met elkaar zijn, en dat helpt ook. Het kan je dragen. Dat heb ik ervaren, het afgelopen jaar, dat iemand er onvoorwaardelijk voor je kan zijn. En dat je jezelf, als je het echt niet meer aankunt, ook open kunt stellen voor iemand anders. Als je je op die manier nog niet eerder had opengesteld, geeft dat een nieuwe verbondenheid. En dus ben ik inderdaad anders geworden in de liefde. Bijzonder he? Want het is een heel sterke overtuiging die dan ineens verandert.”

 

 

Comments are closed - Categories: Geen categorie

De mystieke verwondering van Einstein

18 augustus 2014 - Author: admin

albert-einstein-1933340__340

“Te weten dat iets wat voor ons ondoorgrondelijk is werkelijk bestaat, en zich aan ons manifesteert als de hoogste wijsheid en de schitterendste schoonheid die onze botte vermogens alleen in hun primitiefste vormen kunnen bevatten- die kennis, dat gevoel rust in het middelpunt van alle ware religiositeit. In die zin, en ook alleen in die zin, ben ik een vroom religieus mens.”

Comments are closed - Categories: Geen categorie

Eten maakt schuld

10 augustus 2014 - Author: admin

geitenyoghurtmoment_koelkast_gecomprimeerd

Eten maakt schuld. Volgens het nieuwe maakbaarheidsgeloof heb je je gezondheid zelf in de hand. Maar dat niet alleen; ook het schuldgevoel dat bewustzijn over eten met zich meebrengt is uiteindelijk je eigen schuld. Het aloude ‘Mea Culpa’ uit de katholieke traditie krijgt in dit licht opnieuw betekenis.

Lees mijn nieuwe bijdrage op gOdschrift.nl

Comments are closed - Categories: Geen categorie

theologiseren met kinderen

26 februari 2014 - Author: admin

2c3587935e1f0e6c91c964d95d746a16MjIuanBn

Theologiseren met kinderen lijkt misschien te hoog gegrepen of ingewikkeld. Maar eigenlijk is het iets wat vaak al spontaan gebeurt. Bijvoorbeeld vanochtend aan de ontbijttafel. Zomaar, uit het niets, vertelde mijn zoontje van vijf een verhaal over God. God woont onder de bergen en de bergen zijn de puntdaken. Hij woont diep onder de grond. Met zijn handen maakte hij de voorstelling compleet. Ik vroeg hem of hij daar ook wel zou willen wonen. Zelf kreeg ik namelijk meteen benauwd gevoel bij het idee om onder de grond te wonen. Mijn zoontje wilde daar wel wonen omdat ‘we elkaar altijd helpen’. Ik vroeg: ‘wie helpt elkaar?’ Hij:’God, helpt altijd iedereen.’ Ik: ‘Dus jij zou wel bij God willen wonen omdat hij jou altijd helpt?’. Hij:’Ja!’. En vervolgens ging het gesprek weer over Jan Jappie en de veelvraat.

Deze kleine gesprekken over God vind ik altijd zo fascinerend. Vanuit het oogpunt van de ontwikkeling van kinderen maar ook theologisch. Een van de van de namen van YHWH is  ‘El Shaddai’ wat ‘Heer van de Berg’ betekent. Het idee van mijn zoontje is geen vreemde gedachte in het Joods-Christelijke gedachtegoed.

Theologiseren met kinderen is niet alleen een spontaan gebeuren aan de keukentafel maar is ook een didactiek die steeds meer terrein wint in Nederland. In Nederland is Henk Kuindersma een belangrijke voortrekker van deze nieuwe methodiek in het vak Godsdienst/Levensbeschouwing. In zijn boek ‘Verwonderen en ontdekken‘, zet hij deze methodiek helder uiteen.

Met de eerstejaars studenten van de pabo oefenen we nu de eerste fase van het theologiseren met kinderen: werken met een ‘incentive’, een prikkel in de vorm van bijvoorbeeld een verhaal, voorwerpen, kunst, een lied, een film, etc.. En op basis daarvan als leerkracht ontdekken wat er bij de kinderen leeft rondom dat onderwerp. Onze studenten moeten dus goed nadenken over welk incentive ze gaan gebruiken en ze moeten beschikken over gesprekstechnieken.

Deze week waren de eerste bijeenkomsten. We hadden de groepen gehalveerd en met iedere groep gingen we 50 minuten in gesprek over de incentives in het midden van de kring. De incentives hadden tot doel om de studenten te prikkelen iets te vertellen over hun ervaringen met het vak godsdienst/levensbeschouwing. Na afloop vertelden de studenten dat ze hun medestudenten echt beter hebben leren kennen.  En ik was blij met de manier waarop: respectvol. En voor mij was het echt een goede manier om af te stemmen met de groep. Maar ik moest ook wel wennen. Normaal ben ik altijd veel aan het woord in zo’n eerste bijeenkomst. Nu waren zij aan het woord.

 

 

 

Comments are closed - Categories: Geen categorie

Leo Vroman 10 april 1915 – 22 februari 2014

22 februari 2014 - Author: admin

index

Nieuwjaar

 

Aan het hoofd van mijn oud gezond

verstand en lichaam.

Nieuwjaarsgroeten.

Ik lig met aids of zwaar gewond

door een verslaafde, aan uw voeten.

Vertel mij dus weer van rechtvaardigheid.

maar vlug ik heb nog zoveel dagen

nogal een drukke stervenstijd

ben al aan het vervagen

heb al beenderen in mijn maag en

brokken naziel in mijn ingewanden.

Leg dus uw fijne handen om mijn hals

en wurg mij maar weer heen

en vind meteen een plaatsvervanger.

Volgen keer blijf ik misschien wat langer

maar aan dit leven hoef ik geen verslaven,

ik zal onverstoorbaar door mijn droom heen slapen.

Doodsstrijd? Ik heb mijn oud eerwaardig wapen:

onvoorwaardelijke overgave.

Kijk, uw zon komt op, verwarm u maar.

Voor u is ieder jaar hetzelfde jaar.

 

Comments are closed - Categories: Geen categorie

Je kunt niet slim zijn tegen je zin in.

26 januari 2014 - Author: admin

man-117588__340

Mijn zoontje van vijf moest letters herkennen op het bord. Maar letters interesseren hem niet. Hij wil bouwen, met lego spelen, treinbanen aanleggen. Hij maakte fantasiegeluiden in plaats van letterklanken en had daarbij de grootste lol. Gelukkig heeft hij een hele goede juf die zijn desinteresse en zijn gevoel voor humor goed aanvoelde en kon genieten van deze situatie. En die bovendien de moeite nam om mij over dit voorval te vertellen op een leuke manier: “Ik heb zo genoten van je zoon gisteren…”.

Diezelfde avond hoorde ik het verhaal van Joseph Kessels bij de onderwijsavond van het Nivoz. Je kunt niet slim zijn tegen je zin in! Een pakkende titel en een treffende samenvatting van een avond over ‘distributed leadership‘ en de ‘Self-Determination Theory‘. Kessels constateert dat er een spanning is tussen het waardevolle willen nastreven en de context die het eigene en die groei stuk maken. Die context is bijvoorbeeld de lerarenkamer. Dat zou, op intellectueel gebied, een aantrekkelijke ruimte moeten zijn waarin gesproken wordt over kansen en mogelijkheden. Waar successen gedeeld kunnen worden. Maar die context is helaas vaak anders. Bijvoorbeeld als gevolg van te hoge werkdruk of een gebrek aan autonomie door accreditaties en ingrijpende overheden.

Het is moeilijk om als leerkracht aan te geven wat er goed gaat. Zij worden getraind te kijken naar wat er niet goed gaat. De leerkracht is er om tekorten aan te vullen. Leerkrachten werken in een systeem wat er op gericht is het geloof in eigen kunnen te ondermijnen. De woorden van Kessels raken mij. Ik herken het. Ik zou nog veel veel vaker moeten zeggen: hé, wat leuk die gedachten, werk dat eens verder uit. Vaak zijn de positieve woorden een voetnoot bij de foutenanalyse. Mensen ontwikkelen zich niet doordat ze gewezen worden op hun fouten maar door ze te wijzen op wat ze goed kunnen en ze de gelegenheid te geven dat verder uit te bouwen. Dat vraagt om vrijheid! Je kunt niet slim zijn tegen je zin in.

Op de terugweg naar huis denk ik aan artikel 23 in de grondwet over de vrijheid van het onderwijs. En ik bedenk me dat het tijd wordt voor een nieuw artikel. Een artikel over de vrijheid in het onderwijs.

 

Comments are closed - Categories: Geen categorie

Advent

16 december 2013 - Author: admin

man-156732__340

Voor mij kan de advent tegenwoordig pas beginnen als ik de filmpjes van het project Identiteit heb gezien. Drie weken geleden mochten de pabo 2 studenten in een kort filmpje laten zien wie ze zijn.  En dan zie je dus heel veel babyfoto’s en geboortekaartjes. Heel leuk om te zien. Maar bij niemand staat er op het kaartje: ‘Hoera, er is een leerkracht geboren!’

En toch zeggen we weleens over een leerkracht: ‘hij is ervoor in de wieg gelegd!’.

Toen Nelson Mandela werd geboren kwamen er geen regeringsleiders op kraambezoek. Op zijn geboortekaartje stond niet: ‘Hoera, een groot apartheidstrijder is geboren!’ Maar door zijn leven en de betekenis die hij voor de mensen in Afrika kreeg werd zijn geboortedag ook meteen een belangrijke gebeurtenis.

Over de geboorte van Jezus weten we niet veel. Maar toen Jezus gestorven was en er zoveel mensen onder de indruk waren van zijn daden werd ook zijn geboortedag belangrijk. En zo dertig, veertig jaar na zijn dood, bedachten de mensen een verhaal over zijn geboorte. Geboortekaartjes, daar deden ze toen niet aan. Er kwam een engel en die zei: Een koning is geboren. En er kwamen belangrijke mensen op kraambezoek met mooie geschenken.

Het is maar goed dat we bij de geboorte van een kind nog niet weten wat er van hem of haar terecht komt. Wat fijn dat een kind, in onze samenleving, zich mag ontwikkelen tot een eigen individu! Dat maakt het vak van leerkracht ook zo leuk. Je weet nooit of je een nieuwe Andre Kuipers, Mandela of Lady Gaga in de klas hebt zitten.

En wat zou er gebeuren als we ieder kind leren zien als een volgende Mandela?

Of: als we over ons zelf durven na te denken als de nieuwe Mandela?

Met die vragen ga ik de kerst in….

Comments are closed - Categories: Geen categorie

Vormingsonderwijs is ontmoetingsonderwijs

28 november 2013 - Author: admin

1425663_605762186127340_1607155275_n

 

Er is een grote keuzevrijheid in levensbeschouwelijk en moreel opzicht, maar wie of wat levert de maatstaven om zaken te waarderen? Hoe laat je studenten zien wat goed onderwijs is? En hoe laten onderwijzers dat aan elkaar zien? Waar kunnen we elkaar op aanspreken? Voor deze vragen leek de afgelopen decennia geen ruimte in het debat over opvoeding en onderwijs. Vorming in het onderwijs was taboe. De grote verhalen hadden afgedaan. En met het einde van de grote verhalen was ook een einde gekomen aan de institutionele inbedding van morele waarden en opvattingen. ‘Moraal’ en ‘vorming’ werden woorden met een negatieve bijklank. Zeker in de wereld van het onderwijs maar ook in de politiek. Maar aan die tijd lijkt een einde gekomen te komen.

Een tijd waarin het niet meer alleen maar gaat over normen maar waarin weer gesproken mag worden over waarden: over ‘het ware, het schone en het goede’. Pedagoog Micha de Winter gaf al in 2011 een eerste aanzet met zijn boek ‘Verbeter de wereld, begin bij de opvoeding: van achter de voordeur naar democratie en verbinding’. Hij pleit voor een opvoeding waarin niet meer alleen aandacht is voor individueel gedrag van het kind maar voor het grotere geheel waarin het kind opgroeit. Zijn boek onderstreept het belang van opvoedingsidealen. De individuele opvoedingsidealen, als mijn kind maar gelukkig is,  moeten meer in het teken komen te staan van burgerschap: Er is voor jou iets te doen in de wereld!

In datzelfde jaar kwam de Nederlandse Onderwijsraad met het rapport ‘Onderwijs vormt’ waarin ze pleit voor de terugkeer van vorming in het onderwijs. Zij stelde: “Het is belangrijk dat jongeren zaken meekrijgen waarmee zij in dialoog kunnen gaan, zodat zij zelf kunnen ontdekken wat zij richtinggevend en waardevol vinden.”

En begin november verscheen er weer een rapport van de onderwijsraad: ‘Een smalle kijk op onderwijskwaliteit.’ De strekking van het rapport: onderwijs is meer dan meten en toetsen. Ten eerste is er te weinig visie op wat leerlingen en studenten moeten leren. In de afgelopen periode was de aandacht eenzijdig gericht op taal- en rekenprestaties, op rendementen en doorstroomcijfers. De overheid had veel minder aandacht voor het bredere vakkenaanbod, voor algemene vorming en, in het mbo, voor de beroepspraktijkvorming. En verder stelt ze dat scholen vanuit een eigen visie een voor hun leerlingen passend onderwijsaanbod moet kunnen realiseren en de kwaliteit ervan bewaken. Daarbij gaat het niet alleen om de vakken, maar ook om de manier waarop zij leerlingen hun persoonlijkheid of beroepsidentiteit helpen te vormen. Instellingen zijn zelf aan zet bij het vormgeven van hun identiteit want ook dat is een indicator voor onderwijskwaliteit!

Met dat rapport op de deurmat begon ik twee weken geleden met het jaarlijks terugkerende project op mijn pabo over identiteit. Wij organiseren dan kloosterdagen en geven allerlei colleges over identiteit.  Afgelopen woensdag had ik rond de tafelgesprekken georganiseerd met directeuren over de identiteit van hun school. Ik had acht directeuren uitgenodigd van verschillende schoolbesturen: r.k., p.c. en openbaar. Tijdens de voorbereiding van die gesprekken viel me al op dat de directeuren allemaal van harte op mijn uitnodiging ingingen. Ze hadden er zin in! De studenten aanvankelijk een stuk minder. Ter voorbereiding moesten ze de websites van de betreffende schoolbesturen bekijken om zo een beeld te krijgen van de identiteit van de scholen. Dat hebben ze braaf gedaan maar daar was dan ook alles mee gezegd. Hoe anders ging het er aan toe bij de ontmoeting met de directeuren.
De studenten raakten geïnspireerd door de enthousiaste verhalen over de verschillende visies op onderwijs. Er werden prachtige gesprekken gevoerd over wat van waarde is in het onderwijs: waardevolle gesprekken! Daar kunnen geen 100 colleges tegenop.

Vorming ontstaat door ontmoeting. Daarom een oproep aan alle leerkrachten: spreek je uit over wat je van waarde vindt en durf daarin voorbeeldig te zijn. Dat is zo waardevol voor je leerlingen.

 

 

Comments are closed - Categories: Geen categorie

Stem op gOdschrift

3 november 2013 - Author: admin

webfish_prijs_2013

Breng je stem uit op gOdschrift voor de webfish- award. Selecteer 5 sterren en druk op submit!

Stem hier!!!

Comments are closed - Categories: Geen categorie

niets doen

30 oktober 2013 - Author: admin

499px-DublinVermeer

Ik vond een doos met gelukskaarten. Openen dus! De eerste kaart is een voltreffer. ‘Doe een hele dag helemaal niets.’, gebied het kaartje mij. Poeh! Helemaal niets doen. Hoe doe je dat eigenlijk? Als mijn hele dag is ‘op gegaan’ aan kinderen halen en brengen, eten klaarmaken en limonade opdweilen, verzucht ik vaak aan het eind van de dag dat ik ‘helemaal niets heb gedaan’. Maar of ik daar nu gelukkig van word?

Helemaal niets doen! Fysiek is dat natuurlijk onmogelijk. Alleen de doden doen helemaal niets. Vanuit de natuur bezien IS niets doen dodelijk. Een passieve, apathische en lethargische houding zet trouwens ook iedere dokter op scherp. Wat moet ik toch met deze geluksopdracht?

Dat houdt me bezig sinds ik dus op een vreemd toilet deze doos met gelukskaarten aantrof. De vraag die me vooral bezighoudt is: Kun je op afroep niets doen?Als je op de bus wacht, ben je dan aan het wachten of ben je dan niets aan het doen? Als je op de vensterbank zit en naar buiten kijkt, ben je dan niets aan het doen of ben je naar buiten aan het kijken? Kun je op afroep niets doen? Of te wel: Wat ga je doen als je een dagje helemaal niets gaat doen?

Mijn intuïtie zegt dat niets doen net zoiets is als dagdromen. Zodra je je realiseert dat je aan het dagdromen bent, is het voorbij. ‘Niets doen’ heeft vooral te maken met een ‘state of mind’. Zoals in het schilderij van Vermeer. De dienstbode wacht tot de mevrouw haar brief geschreven heeft. Haar blik dwaalt naar buiten en het dagdromen begint. Is dit het ‘niets doen’ waar het geluk in schuilt?

In mijn studententijd poseerde ik voor een kunstenaar. Urenlang niets doen. Heel vermoeiend en al helemaal geen bron van geluk. Ik herinner me hoe ik de tijd zag wegtikken. Als je je bewust bent van de kloktijd, is dat meestal geen goed teken. Echt geluk, en trouwens ook intens verdriet, doorbreekt de kloktijd.  Intense momenten doen iets met je tijdsbeleving. ‘Echte liefde kent geen tijd’/ ‘Time flies when you’re having fun’. Het gelukmakende ‘niets doen’ doorbreekt ook de klokkentijd.

Een dag helemaal niets doen….leuk idee voor een HEMA-bon.

 

Comments are closed - Categories: Geen categorie

leeflijn

18 oktober 2013 - Author: admin

images

Ruitjespapier! Dat gebruikt een theoloog niet veel. Jammer! Ik hield van de wereld in getallen, van parabolen en grafieken. Die liefde heb ik door mijn studiekeuze helaas vaarwel moeten zeggen.Maar deze week mochten mijn studenten een lijn tekenen op een velletje ruitjespapier: hun levenslijn met hoogte- en dieptepunten.

En zo, op een donderdagochtend, ontmoetten twee werelden elkaar. ‘logos’ ontmoette ‘mythos‘.  In een korte handeling, op slechts een a4tje, kwam het hele leven op tafel. Zoals een dokter op zaal, zo liep ik rond. Ik keek naar ieders levenslijn zoals een arts kijkt naar de hartmonitor. Een vreemde gewaarwording. Je maakt het leven meetbaar. Sommige studenten voelden aan dat het leven zich niet geheel laat vatten in harde data. Een vroeg zich af hoe ze zichtbaar moest maken dat ze in haar dieptepunt toch ook momenten van waar geluk had gekend. Een andere student weigerde om de lijn door te trekken naar de toekomst omdat ze daarmee haar toekomst al zou vastleggen. Haar dromen over de toekomst zou door deze meetlijn bruut worden verstoord. Dat geeft aan dat grafieken en statistieken in onze tijd een behoorlijke status hebben. Zij stellen ‘de werkelijkheid’ voor. Niet voor niets maken reclames graag gebruik van de impact van tabellen en grafieken. In dat opzicht vond ik het optreden van Klaas Knot van de Nederlandse Bank zo bijzonder. Zonder harde cijfers maar puur op intuïtie gaf hij aan dat de economie zich weer langzaam herstelt.

Dokter Knot deed zijn ronde op de zaal en zag een lichte blos op de wangen van zijn patiënt. Jammer dat dokter Rutte meteen om de hartmonitor vroeg.

Comments are closed - Categories: Geen categorie

Gelukkig….

19 september 2013 - Author: admin

troonrede

Met grote aandacht zat ik deze dinsdag op de bank te kijken naar de troonrede. Niet omdat het de eerste keer was voor koning Willem- Alexander. Niet omdat ik zo benieuwd was naar de hoedjes en jurken. Maar omdat ik zo benieuwd was naar de woorden.

Al dagen scan ik het taalgebruik om mij heen. Deze troonrede zou de ultieme lakmoesproef worden om te kijken of het klopt. Of het klopt dat we in ons taalgebruik zoveel economische termen gebruiken. Het was Paul Verhaege die mij vorige week op dit spoor heeft gezet.  Hij sprak bij een onderwijsavond van het Nivoz over identiteit en onderwijs. Door identificatie en separatie vormen we onze identiteit. We spiegelen ons en willen gelijk worden als de ander. En tegelijk willen we ons ook onderscheiden en een eigenheid ontwikkelen. Dus als de maatschappij verandert, verandert ook onze identiteit. En daarom kijkt Verhaege met interesse naar het grote narratief wat overal aanwezig is en wat onze spiegel is. Door een veelbesproken onderzoek (Wilkinson & Pickett) naar de psychosociale gezondheid in Europese landen is duidelijk zichtbaar geworden dat het verdwijnen van de middenklasse een negatief effect heeft op de psychosociale gezondheid van de mensen. Hoe groter de inkomensverschillen, hoe ongelukkiger de samenleving. Identiteit is een product van maatschappelijke verhoudingen.

Die verhoudingen worden de laatste jaren sterk beïnvloed door het neoliberale gedachtegoed. En dat zien we terug in ons taalgebruik. Economische begrippen worden gebruikt om verhoudingen tot uitdrukking te brengen. We investeren in onze relatie. Kinderen zijn ons kapitaal. En het onderwijs is opbrengstgericht.

De troonrede is een variatie op deze toonsoort en komt met een nieuw identiteitsbepalend woord: de participatiesamenleving.  Participeren is een marktbegrip: ‘een aandeel hebben in’, betekent het. En dan lezen we verder in de troonrede dat kinderen veilig moeten opgroeien en hun talenten moeten kunnen ontwikkelen, om later naar vermogen te participeren in de samenleving. Drie economische begrippen in een zin.

Is dat erg? Wel als dit het enige narratief is waar een kind zich aan kan spiegelen. Het verhaal van de school is belangrijk. Dat moet een breed verhaal zijn. We moeten kinderen niet alleen willen klaarstomen voor het beroep zodat ze een aandeel kunnen hebben in de samenleving. Dit sluit aan bij de filosoof Martha Nussbaum met haar pleidooi voor de humaniora in het onderwijs. Wat dat betreft niets nieuws onder de zon.

Het verhaal van Verhaege werd voor mij interessant toen hij uiteindelijk ook de oplossing gaf voor deze ‘ongelukkige’ neoliberale tijd. Verander je taalgebruik. En dat deed me weer denken aan wat kindertherapeute Charlotte Visch vorig jaar in een Nivoz-lezing zei:”Begin je zin gewoon heel vaak met het woord ‘gelukkig’. Mensen horen namelijk vooral de eerste twee woorden uit een zin.

Daarom, lieve premier Rutte, help ons uit de crisis! Begin uw zinnen eens wat vaker met het woord ‘gelukkig’.

 

Comments are closed - Categories: Geen categorie

Alles heeft een ritme

6 september 2013 - Author: admin

lost-places-1572994__340

Ineens was het er. Het sluimerde al een tijd. Maar bij terugkomst van vakantie drong het gevoel zich in alle hevigheid aan mij op: het gevoel geleefd te worden. Alles om mij heen leek om mijn aandacht te schreeuwen: de was, mails, het mooie weer, de kinderen, de boodschappen, facebook, werk, nog te lezen boeken en kranten….

In onze 24-uurs economie kan en mag alles altijd en overal. Mijn gevoel de hele tijd van alles te moeten, kwam voort uit een gebrek aan orde. ‘Er zitten gaten in onze seculiere maatschappij’, zegt Alain de Botton. En het gebrek aan orde is zo’n gat. En dan bedoel ik gebrek aan orde in mijn leven. Want mijn overbuurvrouw heeft die orde wel: maandag is wasdag, dinsdag boodschappendag, woensdag vloerendag, etc.. Mijn vriendin in het klooster heeft die orde ook: de getijden. Maar in mijn leven is deze structuur soms ver te zoeken. En dat gaat ten koste van mijn aandacht. En aandachtig leven is voor mij een groot goed. Het is de bron van wijsheid en geluk. Lange tijd had ik een foto in mijn kamer hangen van Dave Brubeck. Zo inspirerend om te zien hoe hij opgaat in zijn pianospel. Voor aandacht is ruimte nodig. Ruimte in je hoofd. En ik heb ooit geleerd: wie grenzen stelt, schept ruimte. Ik wil een begrenzer, net als een vrachtwagen! Voorlopig kan ik weer vooruit met een zelfgemaakte week-orde. Dank je wel overbuurvrouw!

Comments are closed - Categories: Geen categorie

zomergasten

16 augustus 2013 - Author: admin

index

Zomervakantie! En dus ook genieten van zomergasten! Ik vond de aflevering met Beatrice de Graaf goed. Wat een vrouw! En waarom zien we haar niet vaker bij opiniërende programma’s?

Lees mijn bijdrage op gOdschrift over vrouwen in praatprogramma’s!

Comments are closed - Categories: Geen categorie

leeg worden

20 juli 2013 - Author: admin

images

Vakantie komt van het Latijnse woord ‘vacare’, dat ‘leeg worden’ betekent.

Dan zou het dus zo moeten zijn dat je helemaal vol bent op het moment dat je op vakantie gaat. Maar dan ben je toch juist helemaal leeg? Dan ben je ‘op’! Ik tenminste wel.

En als je dan echt op vakantie gaat dan zorg je dat je allemaal leuke dingen doet. Je reist, je ontmoet, je bezoekt, je ontdekt… Daar ben je dan ‘vol’ van.

Vakantie in deze tijd betekent meestal ‘vol raken’ in plaats van ‘leeg worden’. En als je thuiskomt ben je eerst weer een week bezig om ‘leeg te worden’: auto leeg, tassen leeg, wasmand leeg, brievenbus leeg, mailbox leeg…

Op vakantie gaan? Ik zeg voortaan: ‘Ik ga opladen!’

Opladen komt van het Latijnse woord ‘opplere’, dat ‘vullen’ betekent.

Comments are closed - Categories: Geen categorie